polona.pl

W Pałacu Krasińskich w Warszawie, vis à vis Sądu Najwyższego i w sąsiedztwie Pomnika Powstańców Warszawy oraz niepozornego Pomnika poświęconego Kobietom Powstania Warszawskiego, mieści się najcenniejszy księgozbiór w Polsce. Jest to Pałac Rzeczypospolitej, który udostępnia 170 najcenniejszych, unikatowych obiektów ze skarbca Narodowej Książnicy. Są to zabytki polskiego i światowego piśmiennictwa począwszy od VIII wieku po czasy współczesne, z których część została wpisana na Listę Pamięci Świata UNESCO.

Zbiory te można także obejrzeć w Internecie.

Polecam stronę:

https://polona.pl/

 

Przy okazji ostatniego pobytu w Warszawie odwiedziliśmy to miejsce. Ostatni eksponat, a właściwie zaimprowizowana scena, wstrząsnęła mną, a przez moją głowę przeleciały myśli, paralele, które mnie uderzyły z mocą przerażającą.

Niemcy, Wehrmacht, Naziści – jak ich nie nazwać – podpisali układ O poddaniu się Warszawy w 1944 roku i go złamali. W dniu 2 października 1944 r. zawarty został w Ożarowie „Układ o zaprzestaniu działań wojennych w Warszawie”.

Punkt 10. Układu o zaprzestaniu działań wojennych w Warszawie:

„Żądana przez dowództwo niemieckie ewakuacja ludności cywilnej miasta Warszawy
zostanie przeprowadzona w czasie i w sposób oszczędzający ludności zbędnych cierpień.
Umożliwi się ewakuowanie przedmiotów posiadających wartość artystyczną, kulturalną i kościelną.
Dowództwo niemieckie dołoży starań, by zabezpieczyć pozostałe w mieście
mienie publiczne i prywatne”

Zgodnie z duchem układu Warszawa miała zostać ewakuowana, ale jej substancja materialna nie podlegała dalszej destrukcji. Tymczasem już 9 października 1944 roku Heinrich Himmler wydał tajny rozkaz całkowitego zburzenia Warszawy. Miasto zrównano z ziemią.

Zbiory Biblioteki Narodowej oraz Biblioteki Ordynacji Zamojskiej w Warszawie zostały prawie doszczętnie zniszczone. Zachował się ułamek zbiorów (najcenniejsze tylko dlatego, że je wywieziono do Kanady). Po zbiorach Ordynacji Zamoyskich zachowało się jeszcze mniej. Ostatni ordynat, Jan Tomasz Zamoyski, przekazał ocalałe fragmenty kolekcji w wieczysty depozyt do Biblioteki Narodowej w Warszawie, gdzie są przechowywane do dzisiaj.

Na końcu wystawy czeka na Ciebie urna z prochami. Z prochami po jednym z najwybitniejszych księgozbiorów Europy. Kiedy ją zobaczyłam, podświetloną, wzmocnioną przekazem słownym i fotograficznym, uderzyła mnie myśl.

Właśnie AfD wybrało wybory w Saksonii-Anhalt.
Wśród nas, Polaków, są tacy, którzy się cieszą.
Wśród nas, są tacy, którzy z nimi współpracują w Parlamencie Europejskim.

Na ustach mają historię oraz słowa: Bóg, Honor, Ojczyzna.
Tylko czyją historię krzewią? Jakie ideały wyznają? Komu salutują?
Nie napiszę tego obrzydliwego słowa, które precyzyjnie opisuje ten gest.

Teraz właśnie zaczynają płonąć ideały o Europie wolnej od wojny, pełnej pokoju.

Ludzie zwykli powtarzać, że żyją w ciekawych czasach. My już nie żyjemy w czasach ciekawych. Żyjemy w czasach mrocznych, to powtórka sprzed 100 lat. Historia nas niczego nie nauczyła. I te księgi nas niczego nie nauczyły. Przerażające, że nadal karierę robi książka, której zakazano, a w którą sto lat temu tak wielu uwierzyło. Ona i jej autor przynieśli Europie pożogę.

Patrząc na tę urnę, zrozumiałam, że ten ogień trawi nas nadal. Ci, którzy go rozpalili hołdowali określonym ideom. One mają się dobrze. Rozkwitają ponownie, to ich wiosna.

A wśród nas, Polaków, są tacy, którzy biją im brawo.

 

© Elżbieta Sobańska