Skwer Norwida

23 maja 1883 roku w Paryżu zmarł Cyprian Kamil Norwid. Polski poeta, dramatopisarz, rzeźbiarz i malarz. Zmarł niedoceniony, zapomniany, w nędzy. Był jednym z najwybitniejszych twórców polskiego romantyzmu, którego twórczość cechuje głęboka refleksja filozoficzna i oryginalny styl.

Norwid spędził ostatnie lata swojego życia w biedzie, w przytułku św. Kazimierza w Paryżu, gdzie zmarł. Nasz wieszcz żył w zapomnieniu i nędzy. Dla mnie był pierwszym poetą, z którym zetknęłam się świadomie. Moja Mama i Babcia uczyły mnie szacunku do chleba, nakreślenia znaku krzyża na każdym bochenku przed jego rozkrojeniem. Robię tak do dziś dnia. A nauce tej towarzyszył wiersz C. K. Norwida. „Do kraju tego, gdzie kruszynę chleba; Podnoszą z ziemi przez uszanowanie; Dla darów Nieba, Tęskno mi, Panie.”  C. K. Norwid, Moja piosnka [II].

W Paryżu, przy ulicy Chevaleret 119 w XIII Dzielnicy, mieści się Zakład św. Kazimierza prowadzony przez polskie siostry szarytki. Blisko tego miejsca mieści się Skwer Norwida – Square Cyprian Norwid – na którym można przystanąć przy pomniku upamiętniającym tego niezwykłego artystę.

Wróćmy jednak do św. Kazimierza i kaplicy, którą usytuowano przy tym przytułku. Jest ona na wskroś polska. Obrazy, ołtarz, figury, nawiązują do Polski. Ciekawostką jest to, że w Kaplicy znajduje się obraz namalowany przez Norwida pt. Matka Boża z Dzieciątkiem. Podobno spod jego pędzla wyszedł także obraz przedstawiający św. Stanisława Kostkę z Dzieciątkiem – również do podziwiania w Kaplicy. Niewiele osób wie, że Norwid był nie tylko pisarzem, poetą, ale też malarzem, a malarstwo studiował m.in. we Włoszech.

Norwid nie był zrozumiany przez jemu współczesnych. Nie jest też rozumiany i szczególnie ceniony – a nawet o zgrozo nie jest znany! – wielu polskim nastolatkom (sprawdziłam). A jest to poeta wyjątkowy. Wymagający. Filozof ludzkiego życia, krytyk polskich przywar, demaskator wad narodowych. Przeciwnik Polski jako Mesjasza Narodów, a zatem krytyk tej mickiewiczowskiej idei. Romantyk, ale jakże odmienny od tego, czego naucza się nas w szkole.

To Norwid jest autorem słynnego nekrologu Chopina,
o którym napisał:
„Rodem warszawianin, sercem Polak,
a talentem świata obywatel”.

Norwid początkowo został pochowany w Ivry, a następnie jego prochy przeniesiono do zbiorowej mogiły w polskiej nekropolii w Montmorency. Obecnie na cmentarzu Les Champeaux w Montmorency znajduje się odnowiony grób Norwida, a urnę z jego prochami ze zbiorowej mogiły sprowadzono na Wawel (późno, ponieważ dopiero w XXI w.).

Norwid jest ciągle niedoceniany, a jego poezja uznawana za zbyt trudną.  Mamy w Polsce niewiele szkół średnich im. C.K. Norwida. Wielka szkoda.

Tym, którzy znajdą czas lub będą mieli chęć, polecam spacer na Skwer Norwida w Paryżu. Być może niektórzy zdecydują się na odwiedziny na cmentarzu w podparyskim Montmorency, który jest chyba największym polskim cmentarzem we Francji. To cmentarz polskiej emigracji – Wielkiej Emigracji po powstaniu listopadowym. Pochowani tam są między innymi Julian Ursyn Niemcewicz, Olga Boznańska, Delfina Potocka.